Καρκίνος Μαστού στους άνδρες
Καρκίνος Μαστού στον Άνδρα
γράφει ο Βασίλειος Μπαρμπούνης
Παθολόγος – Ογκολόγος, MD PhD,
Διευθυντής στην Έ Ογκολογική Κλινική, Ιασώ Γενική Κλινική
Ο καρκίνος του μαστού στους άνδρες είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή νόσος που συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο λόγω της καθυστερημένης διάγνωσης. Παρόλο που αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 1% όλων των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού παγκοσμίως ,η πρόγνωσή του εξαρτάται από την έγκαιρη διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία.
Επιδημιολογία και Παράγοντες Κινδύνου
Η επίπτωση του καρκίνου του μαστού στους άνδρες κυμαίνεται από 0,5 έως 1,0 ανά 100.000 άτομα ετησίως. Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο να εμφανισθεί περιλαμβάνουν:
- Ηλικία: Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, με τις περισσότερες περιπτώσεις να διαγιγνώσκονται σε άνδρες άνω των 60 ετών.
- Ορμονικοί Παράγοντες: Αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων σχετίζονται με την εμφάνιση καρκίνου. Αυτό μπορεί να προκληθεί από ηπατική νόσο, φάρμακα, παχυσαρκία ή σύνδρομο Klinefelter.
- Γενετική Προδιάθεση: Μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Περίπου το 15-20% των ανδρών με καρκίνο του μαστού φέρουν αυτές τις μεταλλάξεις.
- Έκθεση σε Ακτινοβολία: Η μακροχρόνια έκθεση στην ακτινοβολία, ιδιαίτερα στο θώρακα, αυξάνει τον κίνδυνο.
- Κίρρωση Ήπατος: Επειδή επηρεάζει τον μεταβολισμό των οιστρογόνων, η κίρρωση μπορεί να συμβάλει στην καρκινογένεση.
- Παχυσαρκία: Το αυξημένο λίπος στον οργανισμό οδηγεί σε υψηλότερη παραγωγή οιστρογόνων λόγω μεγαλύτερης μετατροπής των ανδρογόνων σε οιστρογόνα.
Κλινική Εικόνα
Οι περισσότεροι ασθενείς προσέρχονται στον γιατρό όταν η νόσος είναι ήδη προχωρημένη. Τα συχνότερα συμπτώματα που πρέπει να θέσουν σοβαρή υπόνοια για την νόσο περιλαμβάνουν:
- Εμφάνιση ογκιδίου στον μαστό, συνήθως ανώδυνο
- Εισολκή της θηλής
- Έλκη ή εκκρίσεις από τη θηλή (αιματηρές ή διαυγείς)
- Διόγκωση ή ευαισθησία στους μασχαλιαίους λεμφαδένες
- Δερματικές αλλοιώσεις, όπως ερυθρότητα ή πάχυνση του δέρματος ενίοτε με μορφολογία φλούδας πορτοκαλιού
Η ανώδυνη μάζα με μορφή ογκιδίου η και όγκου αποτελεί το πιο συχνό σύμπτωμα, αλλά συχνά παραβλέπεται.
Καρκίνος του μαστού σε άνδρα: Διάγνωση
Η διάγνωση ακολουθεί παρόμοια προσέγγιση με τον καρκίνο του μαστού στις γυναίκες και περιλαμβάνει:
1. Κλινική Εξέταση: Εκτίμηση της μάζας και των γύρω ιστών.
2. Απεικονιστικές Μέθοδοι:
– Μαστογραφία
– Υπερηχογράφημα
– Μαγνητική τομογραφία μαστών σε ειδικές περιπτώσεις
3. Βιοψία:
– Μαστογραφικά καθοδηγούμενη βιοψία με λεπτή βελόνα (FNA) ή βιοψία με κόπτουσα βελόνη(core biopsy)
– Ανοικτή χειρουργική βιοψία αν η διάγνωση παραμένει ασαφής
4. Ιστοπαθολογική Ανάλυση: Καθορισμός του τύπου και σταδιοποίηση του όγκου.
5. Γενετικός Έλεγχος: Σε περιπτώσεις με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού.
Γενικότερα όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να υποβληθούν σε γονιδιακό έλεγχο
Iστολογικοί Τύποι
Ο πιο συχνός τύπος είναι το διηθητικό πορογενές καρκίνωμα (Invasive Ductal Carcinoma – IDC), το οποίο αποτελεί το 85-90% των περιπτώσεων. Λιγότερο συχνά είναι τα λοβιακά καρκινώματα και άλλα σπάνιας ιστολογικής μορφολογίας νεοπλάσματα.
Καρκίνος Μαστού σε άνδρες: Σταδιοποίηση
Η σταδιοποίηση βασίζεται στο σύστημα TNM (Tumor, Nodes, Metastases) και καθορίζει την πρόγνωση αλλά και τη θεραπευτική προσέγγιση. Ακολουθείται ότι ισχύει για τον γυναικείο καρκίνο του μαστού, δηλαδή
- Στάδιο I: Ο όγκος είναι μικρός<2 cm και δεν υπάρχουν λεμφαδενικές μεταστάσεις.
- Στάδιο II-III: Ο όγκος είναι μεγαλύτερος 2-5 cm η και >5 cm ή υπάρχουν προσβεβλημένοι λεμφαδένες.
- Στάδιο IV: Υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις (οστά, ήπαρ, πνεύμονες, εγκέφαλος).
Καρκίνος Μαστού σε άνδρες: Θεραπεία
Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού στον άνδρα ακολουθεί τις ίδιες αρχές με εκείνες του καρκίνου του μαστού στις γυναίκες.
1. Χειρουργική Αντιμετώπιση
– Μαστεκτομή (ριζική ή τροποποιημένη) λόγω του μικρού όγκου του ανδρικού μαστού.
– Λεμφαδενικός καθαρισμός ή βιοψία λεμφαδένα φρουρού για την αξιολόγηση της επέκτασης της νόσου στους σύστοιχους μασχαλιαίους λεμφαδένες.
2. Συμπληρωματική Θεραπεία
– Ακτινοθεραπεία συνιστάται αν υπάρχουν θετικοί λεμφαδένες ή ανεπαρκή όρια εκτομής καθώς και στις περιπτώσεις που δεν έγινε μαστεκτομή αλλά μικρότερη επέμβαση.
– Ορμονοθεραπεία με ταμοξιφαίνη, καθώς η πλειονότητα των όγκων είναι ορμονοευαίσθητοι.
– Χημειοθεραπεία σε επιθετικούς ή μεταστατικούς όγκους. Επίσης σε ασθενείς με νόσο προχωρημένου κλινικού σταδίου η με δυσμενείς προγνωστικούς παράγοντες
Στοχευμένη Θεραπεία για HER2-θετικούς όγκους με τραστουζουμάμπη.
Χρήσιμο είναι να αναφερθεί πως το Oncotype DX μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον ανδρικό καρκίνο του μαστού, αν και η χρήση του δεν είναι τόσο συχνή όσο στις γυναίκες. Χρησιμοποιειται σε άνδρες με ER+/HER2- πρώιμο καρκίνο του μαστού, σε Όγκους χωρίς διήθηση λεμφαδένων (pN0) ή με 1-3 θετικούς λεμφαδένες (pN1)
Χρήση για απόφαση σχετικά με τη χημειοθεραπεία, σε συνδυασμό με ορμονοθεραπεία. Τα περισσότερα δεδομένα προέρχονται από μελέτες σε γυναίκες, αλλά υπάρχει ένδειξη ότι το Oncotype DX μπορεί να έχει προγνωστική αξία και στους άνδρες.
Η προεγχειρητική χημειοθεραπεία (neoadjuvant chemotherapy – NACT) μπορεί να εφαρμοστεί στον ανδρικό καρκίνο του μαστού, αλλά δεν αποτελεί τυπική πρακτική όπως στις γυναίκες, κυρίως λόγω της σπανιότητας της νόσου και των διαφορών στη βιολογία του όγκου.
Σε τοπικά προχωρημένη νόσο (στάδιο ΙΙΙ)
Όγκοι που δεν είναι άμεσα εξαιρέσιμοι ή έχουν μεγάλη διάμετρο (>5 cm).
Περιπτώσεις με διηθημένους μασχαλιαίους λεμφαδένες (N1–N3).
Σε τριπλά αρνητικό (TNBC) ή HER2+ καρκίνο του μαστού, σπάνιος στους άνδρες, αλλά αν υπάρχει, αντιμετωπίζεται όπως στις γυναίκες.
Για HER2+ όγκους, συνδυάζεται με τραστουζουμάμπη ± περτουζουμάμπη.
Για μείωση του όγκου πριν τη χειρουργική επέμβαση. Διευκολύνει τη χειρουργική εξαίρεση και μπορεί να επιτρέψει μικρότερη επέμβαση .
Σε μεταλλάξεις BRCA1/2 (ευαισθησία σε πλατίνα)
Η καρβοπλατίνη μπορεί να ενσωματωθεί στο σχήμα NACT.
Υπάρχουν βέβαια λιγότερα δεδομένα από ό,τι στις γυναίκες, αλλά η απόκριση στην χημειοθεραπεία φαίνεται παρόμοια. Οι άνδρες συνήθως διαγιγνώσκονται σε μεγαλύτερη ηλικία και σε πιο προχωρημένα στάδια, κάτι που μπορεί να αυξήσει τη χρησιμότητα της NACT. Το ποσοστό πλήρους παθολογικής ανταπόκρισης (pCR) είναι χαμηλότερο στους ορμονοεξαρτώμενους (ER+/HER2-) όγκους, που είναι η πιο συχνή μορφή στους άνδρες.
Η νεοεπικουρική χημειοθεραπεία δεν είναι τυπική θεραπεία στον ανδρικό καρκίνο του μαστού, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες περιπτώσεις.
3. Μεταστατική νόσος χρησιμοποιούνται:
- Ακτινοβολία για επώδυνες μεταστάσεις ή για εγκεφαλικές εντοπίσεις
- Χημειοθεραπεία όπως και στον γυναικείο καρκίνο του μαστού
- Οι αναστολείς PARP (Poly ADP-ribose polymerase inhibitors) χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του ανδρικού καρκίνου του μαστού σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αν και τα δεδομένα είναι πιο περιορισμένα σε σύγκριση με τον γυναικείο καρκίνο του μαστού. Το olaparib και η talazoparib, είναι εγκεκριμένοι για τη θεραπεία μεταστατικού καρκίνου του μαστού που φέρει μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 ή BRCA2. Δεδομένου ότι περίπου 10%–15% των ανδρών με καρκίνο μαστού φέρουν αυτές τις μεταλλάξεις, οι αναστολείς PARP μπορεί να είναι χρήσιμοι σε αυτή την υποομάδα.
Οι μελέτες OLYMPIAD και EMBRACA, που οδήγησαν στην έγκριση των olaparib και talazoparib, περιλάμβαναν κυρίως γυναίκες, αλλά υπήρξαν και αναφορές για ανταπόκριση σε άνδρες. Η χρήση αναστολέων PARP σε άνδρες με μεταλλαγμένο BRCA καρκίνο μαστού θεωρείται λογική, καθώς ο βιολογικός μηχανισμός είναι ο ίδιος. Ο έλεγχος για BRCA1/2 συνιστάται σε όλους τους άνδρες με καρκίνο του μαστού.
Η ανοσοθεραπεία στον ανδρικό καρκίνο του μαστού βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο,καθώς τα δεδομένα είναι περιορισμένα. Δεν αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία στον ανδρικό καρκίνο του μαστού. Ορισμένοι καρκίνοι του μαστού (κυρίως τριπλά αρνητικοί) εκφράζουν το PD-L1, που αποτελεί στόχο της ανοσοθεραπείας.
Στον ανδρικό καρκίνο του μαστού, το ποσοστό τριπλά αρνητικών όγκων είναι πολύ μικρότερο (περίπου 10% έναντι 15-20% στις γυναίκες). Η έκφραση PD-L1 είναι χαμηλότερη συγκριτικά με τις γυναίκες. Το pembrolizumab, atezolizumab) έχουν εγκριθεί στον τριπλά αρνητικό γυναικείο καρκίνο του μαστού με έκφραση PD-L1. Δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες σε άνδρες, αλλά η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί σε επιλεγμένους ασθενείς.
Αν και σπάνια στον καρκίνο του μαστού, όταν υπάρχει υψηλό MSI ή αυξημένο TMB, η ανοσοθεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματική.
Σε τριπλά αρνητικό ανδρικό καρκίνο του μαστού με PD-L1+, η ανοσοθεραπεία μπορεί να είναι επιλογή σε προχωρημένη νόσο.
Πρόγνωση για τον καρκίνο του μαστού στον άνδρα
Η συνολική πρόγνωση εξαρτάται από το στάδιο της διάγνωσης. Γενικά ο καρκίνος του μαστού στον άνδρα έχει χειρότερη πρόγνωση από ό,τι στις γυναίκες, κυρίως λόγω της καθυστερημένης διάγνωσης.
Ποσοστό 5ετούς επιβίωσης:
- Στάδιο Ι: 90%
- Στάδιο ΙΙ: 70-80%
- Στάδιο ΙΙΙ: 50-60%
- Στάδιο IV: < 20%
Η πρώιμη διάγνωση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση.
Καρκίνος του μαστού σε άνδρες: Συμπέρασμα
Ο καρκίνος του μαστού στον άνδρα είναι σπάνιος αλλά δυνητικά θανατηφόρος. Λόγω έλλειψης ευαισθητοποίησης, πολλοί άνδρες αναζητούν ιατρική βοήθεια σε προχωρημένα στάδια.
Η έγκαιρη διάγνωση μέσω ενημέρωσης και γενετικού ελέγχου σε ομάδες υψηλού κινδύνου μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τα θεραπευτικά αποτελέσματα.
